चयनितसाधनानाम् अवगमनम् : एतत् कथं कार्यं करोति तथा च भवतः किमर्थं आवश्यकम् इति

यदि भवान् कदापि वाणिज्यिकव्यायामशालायां गतः अस्ति तर्हि भवान् तान् दृष्टवान् : आयताकारभारस्य स्तम्भैः, केबलैः, चरखीभिः च सह स्निग्धयन्त्रपङ्क्तयः एते Selectorized Equipment इति नाम्ना प्रसिद्धाः सन्ति , आधुनिकस्य फिटनेस-उद्योगस्य मेरुदण्डः च सन्ति ।

यद्यपि मुक्तभाराः (डम्बलः, बारबेलः च) प्रायः कट्टरशरीरनिर्माणे चर्चां प्राप्नुवन्ति तथापि चयनितयन्त्राणि सुरक्षितस्य, कुशलस्य, लक्षितस्य च मांसपेशीवृद्धेः अगाथितनायकाः सन्ति

परन्तु यन्त्रं 'चयनात्मकं,' किं सम्यक् करोति, भवन्तः तान् स्वस्य सुविधायां वा गृहव्यायामशालायां वा किमर्थं समाविष्टाः भवेयुः?

अस्मिन् मार्गदर्शके वयं यान्त्रिकाः, लाभाः, आवश्यकप्रकारस्य च ताकतप्रशिक्षणयन्त्राणां विच्छेदनं कुर्मः। उच्चगुणवत्तायुक्तं वर्कआउट् अनुभवं परिभाषयन्ति ये

1. चयनितसाधनं कथं कार्यं करोति

'चयनित' इति पदं भारचयनविधिं निर्दिशति । प्लेट्-भारित-यन्त्राणां विपरीतम् यत्र भवान् भौतिकरूपेण भारी-लोह-प्लेट्-पट्टिकाः बार-उपरि वहितुं, लोड् च कर्तुं च अर्हति, चयनात्मक-यन्त्रेषु भारस्य अन्तः निर्मितस्य ढेरस्य उपयोगः भवति

तन्त्रम्

1. भारस्य ढेरः : धातुप्लेटानां लम्बवत् ढेरः (प्रायः १०-२० पाउण्ड् प्रत्येकं) मार्गदर्शकदण्डेषु उपरि अधः च गच्छति ।

2. The Pin: उपयोक्ता इष्टभारप्लेट् मध्ये चुम्बकीयपिनं प्रविष्ट्वा प्रतिरोधं 'चयनं' करोति ।

3. The Pulleys and Cams: यदा भवन्तः हस्तकं धक्कायन्ति वा आकर्षयन्ति वा तदा चयनितं भारं उत्थापयितुं चरखीप्रणाल्याः माध्यमेन केबलं धावति ।

गुप्तशस्त्रम् : द कैम

उच्चगुणवत्तायुक्तेषु चयनित-एककेषु 'Cam'—गुर्दा-आकारस्य चक्रं भवति यत् केबलं परितः लपेटति ।

• किं करोति : सम्पूर्णे आन्दोलने उत्तोलनं परिवर्तयति ।

• किमर्थं महत्त्वपूर्णम् : एतत् भवतः मांसपेशिनां प्राकृतिकबलवक्रस्य प्रति यन्त्रस्य प्रतिरोधस्य सङ्गतिं करोति । यथा - बाइसेप् कर्ल् इत्यस्मिन् यन्त्रं अधः (यत्र भवन्तः दुर्बलाः सन्ति) लघुतरं, मध्ये (यत्र भवन्तः बलवन्तः सन्ति) अधिकं गुरुतरं अनुभवति । एतेन अधिकतमं मांसपेशी-उत्तेजनं सुनिश्चितं भवति ।

2. चयनितयन्त्राणां सामरिकलाभाः

शीर्षस्थाः एथलेटिकसुविधाः पुनर्वासकेन्द्राणि च चयनितसाधनानाम् उपरि किमर्थं बहु अवलम्बन्ते ? उत्तरं सुरक्षायां जैवयान्त्रिकशास्त्रे च अस्ति ।

उ. अतुलनीयसुरक्षा स्थिरता च

व्यायामशालास्वामिनः कृते सुरक्षा प्रथमाङ्कस्य प्राथमिकता अस्ति।

• स्पॉटरस्य आवश्यकता नास्ति : उपयोक्तारः स्वस्य उपरि बारबेलं पातुं भयं विना भारीभारं उत्थापयितुं शक्नुवन्ति। यदि स्नायुः विफलाः भवन्ति तर्हि स्तम्भः केवलं पुनः स्थाने अवतरति ।

• नियन्त्रितमार्गः : यन्त्रं उपयोक्तुः गतिं मार्गदर्शनं करोति, 'धोखा' तथा च दुर्बलरूपं निवारयति यत् प्रायः मुक्तभारेन सह चोटं जनयति ।

ख. सर्वेषां स्तरानाम् सुलभता

• आरम्भकाः : शिक्षणवक्रं न्यूनं भवति। निर्देशात्मकपट्टिकासु प्रायः कथं उपविष्टव्यं, कथं चलितुं च शक्यते इति सम्यक् दर्शयति ।

• वरिष्ठाः : स्थिरतायाः कारणात् पतनस्य अथवा सन्धि-तनावस्य जोखिमः न्यूनीकरोति ।

• पेशेवराः : शरीरनिर्मातारः मुक्तभारेन स्वस्य स्थिरीकरणमांसपेशीं क्षीणं कृत्वा विशिष्टान् मांसपेशिनां पृथक्करणाय तेषां उपयोगं कुर्वन्ति ।

ग. समयदक्षता

व्यस्तव्यायामशालायां वेगः महत्त्वपूर्णः भवति । चयनात्मकयन्त्रे भारं परिवर्तयितुं २ सेकेण्ड् (पिन् चालयितुं) भवति, यदा तु प्लेट् लोड्/अनलोड् कर्तुं ३०+ सेकेण्ड् भवति । एतेन ते परिपथप्रशिक्षणस्य उच्चतीव्रताान्तराणां च कृते आदर्शाः भवन्ति ।

उद्योगस्य अन्वेषणम् : इत्यस्य अनुसारं अमेरिकन-व्यायाम-परिषदः (ACE) यन्त्र-आधारित-प्रशिक्षणं नवीनानाम् कृते विशेषतया प्रभावी भवति यतः समन्वयस्य आवश्यकतां न्यूनीकरोति च बलस्य आधारस्य निर्माणे सहायकं भवति

3. चयनितसाधनानाम् सामान्यप्रकाराः

व्यायामशालायाः परिधानं कुर्वन् सम्पूर्णशरीरं आच्छादयितुं यन्त्राणां मिश्रणस्य आवश्यकता भवति । अत्र अस्माकं मध्ये दृश्यमानानि मुख्यानि सन्ति चयनित उपकरण सूची.

ऊर्ध्वशरीरम्

• वक्षःस्थलस्य दबावः - वक्षःस्थलं त्रिकोष्ठं च लक्ष्यं करोति । बेन्चप्रेस् इत्यस्य सुरक्षिततरः विकल्पः।

• Lat Pulldown: पृष्ठं लक्ष्यं करोति (latissimus dorsi)। V-taper इत्यस्य निर्माणार्थं आवश्यकम्।

• Shoulder Press: डेल्टोइड्स् लक्ष्यं करोति। प्रायः स्थायि-डम्बल-प्रेस-सम्बद्धानां मेरुदण्ड-संपीडन-विषयाणां विना उपरि-बलं प्रदाति ।

अधोशरीरम्

• लेग् प्रेसः : क्वाड्स तथा ग्लूट्स् इत्येतयोः कृते एकः शक्तिकेन्द्रः । उपयोक्तृभ्यः गुरुभारं सुरक्षितरूपेण चालयितुं शक्नोति ।

• पादविस्तारः : एकमात्रः व्यायामः यः चतुर्भुजं पूर्णतया पृथक् करोति ।

• उपविष्टः पादौ कर्लः : जानुस्थिरतायै महत्त्वपूर्णं हम्स्ट्रिंग्स् लक्ष्यं करोति ।

अन्तर्भाग

• उदरस्य क्रन्चः : एब्स् कृते भारितप्रतिरोधं प्रदाति, यत् कोरमोटाईं निर्मातुं मानकतलक्रन्च् इत्यस्मात् श्रेष्ठम् अस्ति ।

4. अनुरक्षणविषये एकः टिप्पणी

चयनित-एककानां एकः प्रायः उपेक्षितः लाभः तेषां दीर्घायुः अस्ति । जटिलमोटर-इलेक्ट्रॉनिक्स-युक्तानां ट्रेडमिल्-इत्यस्य विपरीतम्, चयनित-उपकरणं यांत्रिकम् अस्ति ।

मूलभूतसावधानीपूर्वकं-यथा मार्गदर्शकदण्डानां मार्जनं, केबलानां निरीक्षणं च-एतानि यन्त्राणि दशकानि यावत् स्थातुं शक्नुवन्ति । (अस्माभिः एतत् विस्तरेण अस्माकं मार्गदर्शिकायां आच्छादितम् अस्ति चयनितसाधनरक्षणस्य ).

निगमन

चयनितसाधनं अभियांत्रिकी-शरीरविज्ञानस्य सम्यक् मिश्रणं प्रदाति। एतत् बलनिर्माणार्थं सुरक्षितं, प्रभावी, उपयोक्तृ-अनुकूलं च मार्गं प्रदाति, येन कस्यापि पूर्ण-सुष्ठुता-सुविधायाः कृते अनिवार्यः घटकः भवति ।

भवान् सदस्यधारणं वर्धयितुं इच्छन् व्यायामशालास्वामिः अस्ति वा सुरक्षिततरं व्यायामं इच्छन् फिटनेस-उत्साही अस्ति वा, उच्चगुणवत्तायुक्तेषु यन्त्रेषु निवेशः एकः निर्णयः अस्ति यः परिणामेषु फलं ददाति।

कक्षायां सर्वोत्तमम् अन्वेष्टुं सज्जाः? अस्माकं प्रीमियम संग्रहं ब्राउज् कुर्वन्तु व्यावसायिकचयनितयन्त्राणि भवतः प्रशिक्षणस्थानस्य कृते सम्यक् फिट् अन्वेष्टुं।