Akkaataa Meeshaalee Fitness Chaayinaa irraa Galchuu Dandeenyu?

Baga gara meeshaalee jiim Chaayinaa dhuftan. Tarreen Gorsa 13 Gurguddoo Chaayinaan Meeshaalee Jiim Galchuu Dura—Kana Dubbisuun Dura HIN Bitatin!

1. Baasii Galchuu

Dhaabbata biyya alaa tokkotti ajaja kennuu kee dura kaffaltii kaffaluu qabdu hunda baruu qabda. Baasii meeshaalee jiim galchuu kun kanneen armaan gadii of keessatti qabachuu danda’a:

• baasii geejjibaa fi inshuraansii (haala daldalaa irratti mari’attanitti hundaa’uun) .

• GST

• gibira gumurukaa fi gibira

• kuusaa

• kaffaltii faayinaansii

• kaffaltii tajaajila akka itti fayyadama daldaltoota gumurukaa ykn fe’umsa dabarsuu.

Meeshaalee galchuu barbaadduuf taarifa qulqullina gumurukaa sirrii ta’e adda baasuun si barbaachisa ta’a, kunis qaraxa gumurukaa keessatti hangam kaffaluu akka si barbaachisu baruuf. Akkasumas maallaqa sirrii kaffalamu shallaguuf biyya ka’umsa meeshaalee fi gatii (ergaa osoo hin dabalatin) dhiyeessuu si barbaachisa ta’a.

Xumura irratti, yoo addunyaa irratti daldalaa jirta ta'e, baasii lafaan bu'e baasii ergaa shallaguuf waan barbaachisaa dha. Baasii kufe jechuun baasii waliigalaa oomisha tokko akka addunyaatti erguuf bahu yoo ta’u, kunis gatii bittaa, kaffaltii geejjibaa, jijjiirraa maallaqaa, qaraxa, fi baasii biroo kanaan walqabatan kamiyyuu dabalata. Sababa jijjiiramoota adda addaa hundaaf, baasii lafa bu’e murteessuuf rakkisaa ta’uu danda’a, kunis bu’aa qabatamaa oomisha keessanii arguuf kan isin barbaachisudha.

Erga yaada baasii dhumaa lafa bu'e meeshaa tokkoo qabaattee booda, biyya alaa galchuun daldala jiim keessaniif filannoo baasii xiqqaa ta'uu fi dhiisuu isaa ilaaluu ni dandeessu. Kaffaltiin dabalataa kaffaluu qabdan baay'eedha, baasii yuunitii tokkoof warshaa biyya alaa irraa bahu ol, kunis walitti dabalamuu danda'a. Baasii kun hundi erga tilmaama keessa galfamee booda invastimantii tokko irraa bu'aa madaalawaa argachuu danda'uu ni barbaadda.

Herreegaa, gorsaa daldalaa ykn daldalaa gumurukaa keessan shallaggii keessan keessa akka darbu gochuun baasii isin mudachuu malu hunda herrega akka gootan mirkaneessuun gaariidha.

2. Gibiraa fi Gibiraa Shallaguu

Jechoota gibira galtee

Jechoonni Daldala Idil-addunyaa Mana Maree Daldalaa Idil-addunyaa (ICC) jechoota gatii ykn balaa wajjin walqabatan kanneen geejjibaa meeshaalee wajjin walqabatan ibsuuf baay’inaan itti fayyadamaniidha. Yeroo waliigaltee mallatteessinu kanneen irra deddeebiin itti fayyadaman:

• EXW jalatti yeroo ergu dhiyeessaan meeshaaleen yeroo warshaa keessaa ba’an akka argaman fi ergamuuf qophaa’oo akka ta’an gochuuf itti gaafatamummaa qaba. Qabeenyi warshaan ala jiru fudhatama irraa kaasee hanga bakka geejjibaa dhumaatti ergamuuf itti gaafatamummaa kan qabu geejjibaan ykn fe’umsaa.

• FOB jalatti yeroo ergamu dhiyeessaan meeshaalee gara buufata doonii fe’umsaatti fi gara dooniitti dabarsuudhaaf itti gaafatamummaa qaba. Yeroo kanatti itti gaafatamummaa hanga bakka geejjibaa dhumaa ga’utti nama fe’umsa dabarsuutti dabarfama.

• Yeroo CIF jalatti ergamu, geejjibni inshuraansii fe’umsaa fi geejjibaa gara buufata doonii dhufaatii ni kunuunsa.

Chaayinaa keessatti Dhaabbanni Geejjibaa Galaanaa baayyee filannoo qaba. Walumaagalatti, incoterms afran yeroo Chaayinaa irraa ergamu EXW; FOB; CFR fi CIF. Gatii fi itti gaafatamummaa qaama ergaa idil-addunyaa keessatti hirmaatu hunda murteessuuf incoterm maal akka ta’e hubachuun barbaachisaa dha.

FOB moo CIF?

Ergaan Chaayinaa irraa dhufu harki caalaan isaa incoterms walfakkaataa jalatti kan ergamu yoo ta'u, kunis walumaa galatti EXW ykn FOB dha. Keessattuu dhiyeessaa fi dhaabbilee geejjibaa biyya keessaa adeemsa geejjibaa kutaa jalqabaa (mana kuusaa ykn warshaa irraa kaasee hanga POL) qabachuuf fedhii qaban gidduutti hariiroon cimaan yoo jiraate FOB ni dinqisiifama. Hariiroon yeroo dheeraa dhiyeessitootaa fi dhaabbilee biyya keessaa gidduu jiru kun reetii baayyee dorgomaa ta’e dandeessisa. Kanarraa kan ka’e kutaan adeemsa geejjibaa kun dhiyeessitoota Chaayinaatiin sirnaan kan raawwatamudha.

Incoterms kan akka EXW ykn FOB filachuu qabda, bakka (almost) ergiin kee hundi garee ogeessota of kennaniin kan qabamuu fi to’atamu.

Incoterms lamaan kun warshaa/mana kuusaa (EXW) ykn buufata doonii ka’umsaa (FOB) irraa fudhachuu wajjin kan dhufan yoo ta’u, kunis adeemsa geejjibaa keessatti itti gaafatamummaa guddaa irraa bilisa si taasisa.

3. Shallaggii Gibiraa

Hanga gibira galtee fi qaraxa gumurukaa kaffalamuu qabu gatii ykn gatii meeshaalee biyya alaatii galfaman irratti hundaa’uun kan shallagamu yoo ta’u, kunis Gatii Kaffaltii Gibiraa (DPV) jedhama, gatii meeshaalee daldalaa irratti hundaa’uun kan murtaa’udha. Kunis baasii geejjibaa wajjin walqabatee fi kaffaltii inshuraansii oomishaalee buufata doonii buufata doonii keessanitti dhuftan irraa osoo hin buusin dura kan dabalatudha.

Gibirri kan akka VAT ykn CT DPV murteessuu keessatti hin hammatamu. Jechi barbaachisaan biraa Gatii Madaallii Walmakaa (CAP) yoo ta’u, kunis yoo barbaachisaa ta’e DPV, gibira galtee, fi CT walitti makamuudha.

Foormulaawwan armaan gadii akkaataa DPV fi CAP itti shallagaman agarsiisu:

• DPV = Baasii meeshaalee + Baasii geejjibaa + Inshuraansii fe’umsaa

• Gibira galtee = DPV x Sadarkaa taarifaa

• CAP = DPV + Gibira galtee = DPV x (1+safartuu taarifaa) .

• VAT = CAP x safartuu VAT

Fakkeenyaaf, dhaabbati USA tokko Ntaifitness irraa maashinoota galchaa akka jiruu fi akkaataa gatii FOB tiin waliigaltee mallatteesse haa jennu. Kanaafuu baasii geejjibaa fi inshuraansii hunda bituu USAtu ba'a ture.

Kana jechuun itti gaafatamummaa Oomishaa Meeshaalee Fitness Daldalaa inni jalqabaa maashinoota (meeshaalee) doonii bitaa USAn qopheesse irratti fe’ee meeshaalee al-ergiidhaaf qophaa’an gumurukaa irratti qulqulleessuudha.

Seerotni Incoterms maali?

Seerri ICC'n Incoterms jedhamu haalawwan daldalaa addunyaa gurgurtaa meeshaalee barbaachisoo ta'aniidha. Ajaja bittaa galmeessuun, ergaa geejjibaa fe’umsaaf qaphxii fi mallattoo itti kaa’uu, ykn buufata doonii irratti ragaa ka’umsaa qopheessuu yoo ta’e, seerri Incoterms si qajeelchuuf jira. Seerri Incoterms namoota dhuunfaa guyyaa guyyaan daldala addunyaa galtee fi erguu irratti hirmaataniif qajeelfama addaa kenna.

Incoterms maal dhaabata?

Incoterms jecha gabaabduu jechoota daldalaa waliigalaa agarsiisudha. Incoterms mallattoo daldalaa Mana Maree Daldalaa Idil-addunyaa yoo ta'u, biyyoota hedduu keessatti galmaa'eera. Seerotni Incoterms haalawwan gabaabduu kan qaban yoo ta'u, kanneen akka FOB ('Free on Board'), DAP ('Delivered at Place') EXW ('Ex Works'), CIP ('Carriage and Insurance Paid To'), kanneen hundi isaanii gurgurtaa meeshaalee addunyaa guutuuf hiika sirrii qabu.

Maxxansi haaraan seera Incoterms Incoterms 2010.
Incoterms 2010 warra itti fayyadamaniif hojiirra oola.
https://iccwbo.org/qabeenya-daldalaaf/seera-incoterms/seera-incoterms-2010/

4. Meeshaalee Chaayinaa irraa Erguu: Poostaa, Ergamaa, Qilleensaa ykn Galaanaa?

Tajaajila fe'umsa galaanaa Chaayinaa irraa: Filannoo baasii xiqqaa. Filannoon kun yeroo dheeraa fudhachuu kan danda'u ta'us (bakka jirtuu fi eessa akka deemtu irratti hundaa'uun giddu galeessaan guyyoota 3-60), kun warra meeshaalee baay'ee erguuf qabaniif mala erguuf gaarii ta'ee fi dhuguma filannoo guddaa, dinagdee ta'uu danda'a ergaa sana eeguuf yeroo gahaa ofiif kennite jennee yoo fudhanne.

Kun filannoowwan loojistikii keessatti baay'ee itti fayyadaman keessaa isa tokkodha sababiin isaas baay'ee kan jijjiiramu waan ta'eef gosa meeshaalee fi ergaa adda addaa baay'ee fe'uu danda'a. Haala kanaan, qulqullina gumurukaa fi sanadoota kunuunsuus kan qabdan yoo ta’u, oomishni keessan erga buufata doonii ga’ee booda akkamitti buufata doonii irraa gara dhaabbata ykn mana kuusaa keessanitti akka geessan adda baasuu qabdu.

Ergiin gurguddaa, guddaa fi garmalee ulfaataa ta’e gosa ergaa kanaaf kan barame dha.

Fe’umsi qilleensaa daandii Awurooppaa-Eeshiyaatif guyyoota muraasa qofa kan fudhatu (fakkeenyaaf, Chaayinaa-UK balbalaa balbalaatti guyyoota 5-7 qofa) yeroon dabarsuu kun ammoo yoo xiqqaate ji’a tokkoo galaanaan (Chaayinaa-UK’f fe’umsa galaanaatiin guyyoota 40-45, balbalaa gara balbalaatti) ol ka’a.

5. Bulchiinsa Ergaa Keessaniif Meeshaa Fe’umsaa Dabarsaa Fayyadamaa?

Oomishaaleen keessan hatattamaan bakka deeman akka ga’an mirkaneessuuf ergamtoonni ergaa gosa hunda akka hoggansa ergaa keessaniitti mallatteessuutti gammadan jiru.
Namoonni muuxannoo hin qabne baay’een isaanii dhiyeessaan ergaa hunda akka bulchu ni taasisa, teessoo doonii fi buufata doonii kamitti deemuu akka qabu itti himu, achiis dhiyeessaan akka lakkaa’u ni hayyamu.

Sun gaariis ta’e hamaa ta’uu danda’a. Wanti si yaaddessu tokko xiqqaa ta'uu isaatiin sirrii dha, garuu ergaa kee garmalee kaffaluun waan dhumuuf miidhaa geessisuu danda'a.

Ofii Hojjedhu?

Gareen gurguddoon hedduun adeemsa fi baasii dhumaa meeshaalee ergamuuf bahu irratti to’annoo guutuu akka qabaataniif qophii geejjibaa hunda keessoodhaan kunuunsuu filataniiru.
Yeroo baayyee kallattiin daandiiwwan qilleensaa, dhaabbilee konkolaataa fe’umsaa, sarara doonii fi kkf waliin bakka buufachuuf kan xumuran yoo ta’u, ibsa gumurukaa biyyoota galtee fi erguu keessattis ni ilaalu.

• Kana hunda ofumaan bulchuu qabaachuun waan baay’ee ta’uu danda’a, irra caalaa yoo shaakala ykn adeemsa sana hin beekne ta’e.

• Filannoo kana filachuu akka dandeessu beekamaadha; haa ta’u malee, ajaja kee hordofuu fi wantoota hin eegamne sitti dhufan kamiyyuu to’achuuf adeemsa gaarii qabaachuu kee qofa mirkaneessi.

• Yeroo baayyee geejjiba waliin ilaaluu fi ergaan kee eessa akka jiruu fi eessa akka deemu adda baasuuf gaaffii akkamii gaafachuu akka qabdu beekuu barbaadda.

Yoo rakkoon uumame, dhimmicha furuu fi dhiibbaa inni daldala kee ykn baajata kee irratti qabu xiqqeessuuf maal gochuu akka qabdu adda baasuu qabda.
Namoonni baay’een ofuma isaaniitiin kana hunda ilaaluuf baandii akka hin qabne kan hubatan yoo ta’u yeroon isaanii baay’ee gatii guddaa akka qabu ni beeku – dhaabbileen baay’een immoo salphaatti qabeenya ofii isaaniitiin waan hunda ilaaluuf yaaluun hin qaban.

6. Balbalaa Balbalaan Geejjibsiisuu Jechuun Maal Jechuudha?

Balbalaa balbalaan geessuun maamilaaf karaa ergaa baay’ee beekamaa fi mijataa ta’edha. Haala kana keessatti maamilchi qophiiwwan ergaa konteenara fe’umsa galaanaa wajjin walqabatan hunda irraa bilisa ta’a. Adeemsa guutuu itti gaafatamummaa qabna, konteenara fe’uu irraa eegalee karaa geejjibaa buufata doonii fi hanga bakka itti geessan ga’uutti.

Tajaajilli balbalaa balbalaa tajaajila loojistikii dhuma irraa gara dhumaatti meeshaalee keessan mana kuusaa/warshaa/ mana keessan irraa gara bakka dhumaa waliigaltee irra ga’ameetti geejjibsiisuu kan dandeessisudha. Tajaajiloonni kun, furmaata geejjibaa 'all-in' jedhamuunis kan waamaman, maamiltoonni tokkoon tokkoon isaanii ergaa milkaa'aa fi gahumsa qabuuf meeshaalee isaa ogeessa tokkotti imaanaa akka kennan ni dandeessisu.

Akka qaama tajaajiloota kanaatti bakka fudhannaa fi geejjibaa lamaan filattu. Hojjetoonni ergaa keessaniif itti gaafatamummaa qaban meeshaalee keessan jalqabaa hanga dhumaatti guutummaatti kunuunsu, fedhii fi yaada keessan irratti hundaa’uun:

• Bakka fudhattu filatta: warshaa dhiyeessaa, mana kuusaa, buufata doonii ykn buufata xiyyaaraa idil-addunyaa.

• Bakka geejjibaa dhumaa filatta: mana kuusaa kee, maamila kee, ykn mana kee.

Tajaajiloonni kun hojimaata bulchiinsaa walxaxaa kabajuu qabdan hunda (customs clearance fi kkf) waliin kan dhufan yoo ta’u, meeshaaleen keessan tasgabbii sammuu guutuudhaan akka dhiyaattan isin dandeessisu.

Tajaajila Balbalaa Balbalaa Qajeelfama Tarkaanfii Tarkaanfii

1) Warshaa irraa gara mana kuusaatti geejjibaa

Meeshaaleen warshaa dhiyeessaa irraa gara mana kuusaa fe'umsa dabarsuutti dabarfamuun 'Export Haulage' jedhama. Tarkaanfiin jalqabaa kun akka waliigalaatti konkolaataa fe’umsaa tokko ykn hedduu (baabura ta’uu danda’a) fayyadamuu kan dabalatu yoo ta’u, yeroo baay’ee fageenya imaluuf jiru irratti hundaa’uun guyyoota muraasa qofa fudhata.

Qaamni gurmaa’ina loojistikii fi kaffaltiin geejjibaa al-ergiidhaaf itti gaafatamummaa qabu waliigaltee dhiyeessaa fi bitaa gidduu jiru irratti kan hundaa’u ta’a. Waliigaltichi bituun ergaa sanaaf itti gaafatamummaa akka qabu kan tumame yoo ta’e, bituun meeshaa warshaa irraa gara bakka dhumaa waliigaltee irra ga’etti geejjibsiisuuf haala mijeessuu qaba.

Gama biraatiin, waliigaltichaan bittaan itti gaafatamummaa geejjibaa walakkaa karaa akka fudhatu kan tumame yoo ta’e, ergichi tarkaanfii jalqabaa kana irraa eegalee itti gaafatamaa ergichaa ta’a.

2) Ibsa gumurukaa al-ergii

Fe’umsa naannoo sanaa ba’u hunda galmeessuuf aanga’oota biyya ka’umsaatiin al-ergiif qulqullinni gumurukaa barbaachisa. Gumuruuka qulqulleessuun daldalaa gumurukaa hayyamameen raawwatama. Sanadni meeshaa ergaa keessatti argamu hunda of eeggannoodhaan ibsu barbaachisaadha, akkasumas galmeewwan bulchiinsaa deeggaran biroo (fkn, hayyama al-ergii Chaayinaa).

3) Kaffaltii fi tajaajila qabachuu ka’umsaa

Meeshaaleen osoo hin deemin dura qabachuun hojiiwwan hedduu kan fe’umsa dabarsu ykn bakka bu’aan raawwatamuu qabu qaba. Dhaabbanni fe’umsaa oomishaalee erga konkolaataa fe’umsaa buusee booda ergaa bal’inaan sakatta’uuf fudhata. Fe’umsi kun erga paakkii sakatta’ee fi sanadoota bulchiinsaa hunda to’atamee booda fudhatama kan argatu ta’a.

4) Buufata doonii/buufata xiyyaaraa fe’umsaa irratti qabachuu

Ergichi erga fudhatama argateen booda mana kuusaa keessatti kuufamee gara buufata doonii/buufata xiyyaaraa bakka itti geessan waliigaltee irra ga’ameetti akka dabarfamuuf konteenara keessatti fe’ama. Meeshaaleen kun baay’ina waliigalaa bittaa irratti hundaa’uun doonii tokko ykn hedduu irratti fe’amuu danda’u. Yoo maallaqni saanduqa guutuu guutuuf gahaa hin taane, bittaa meeshaalee maamiltoota biroo irraa dhufan waliin konteenara waliinii keessatti fe’amee buufata doonii xumuraa walfakkaataa irra ga’a. Kun waan nuti ergaa LCL (fe'umsa konteenaraa gadi) jennudha. Guyyoota muraasa dura ergamoonni dachaa konteenara keessatti kuufamanii konkolaataa fe’umsaatiin gara buufata doonii/buufata xiyyaaraatti geejjibamu. Sanduuqni sun saanduqawwan biroo doonii tokko irratti fe’amuu qaban waliin walitti tuulama.

5) Yeroo dhuftan gumurukaa qulqulleessuu

Aanga'oonni meeshaalee gara biyyaatti galan hundaaf yeroo dhufan qulqullinni gumurukaa galtee akka argatan gaafatu. Tarkaanfiin kun hanga gibira kaffalamuu qabu murteessuuf oomishaalee fi gatii isaanii ibsuu of keessaa qaba (yoo bilisa ta’uun hin jiraanne).

Gumuruuka qulqulleessuun fe’umsi akka gadhiifamuu fi adeemsa itti fufuuf sanadoota barbaachisan hunda abbootii taayitaa gumurukaatiif dhiyeessuun kan of keessaa qabudha. Adeemsi qulqulleessuu gumurukaa osoo ergichi bakka itti geessu osoo hin ga’iin illee jalqabuu kan danda’u yoo ta’u, bittaa danqaa daldalaa biyyattii osoo hin qaxxaamurin xumuramuu qaba.

Fe’umsi daangaa qaxxaamuree naannoo gumurukaa (ykn naannoo idil-addunyaa) keessaa yeroo bahu akka biyyatti seeneetti ilaalama. Dhaabbanni fe’umsaa, bakka bu’aan isaa ykn daldalaan gumurukaa murtaa’e hanga hayyama seera qabeessa ta’e qabanitti qulqulleessuu gumurukaa raawwachuu ni danda’a. Namni itti gaafatamaan qulqullina gumurukaa adeemsichi akka jalqabamu sanadoota barbaachisan hunda argachuu qaba.

Yeroo baay’ee, adeemsichi waraabbii waraqaawwanii iskaan ta’aniin jalqabamuu danda’a, haa ta’u malee, abbootiin taayitaa tokko tokko adeemsa kana guutummaatti xumuruu isaanii dura orijinaala barbaadan. DDP Incoterm ergaa irratti hojiirra kan oolu yoo ta’e malee (Customs Duty Paid), qulqullina gumurukaa qopheessuu fi kaffaluun itti gaafatamummaa bitataati. Yeroo baayyee, hanga isaan sanadoota barbaachisoo ta’an hunda qabanitti, namni fe’umsaa keessan ykn bakka bu’aan ergaa keessan akka qulqulleessu gochuun salphaadha.

6) Bakka itti geessan qabachuu

Fe’umsi bakka dhumaa erga ga’ee booda hojiiwwan hedduun xumuramuu qabu. Yeroo ergichi dhiyaatu kan jalqabu yoo ta’u, sanadoonni bakka bu’aa achi jiruun mirkanaa’aa jiru. Sana booda, konteenarichi kutaa kuusaa buufata doonii irratti argamu keessaa baafamee gara mana kuusaa bakka itti geessutti geejjiba, achitti fe’umsi sun sakatta’amee akka geejjibsiifamu ykn akka walitti qabamu sassaabama.

7) Bakka itti geessan geessu

Fe'umsi mana kuusaa irraa gara teessoo nama ergamutti dabarfamuun 'bakka geejjibaa ykn geejjibaa galtee' jedhamee moggaafama. Meeshaalee gara mana kuusaatti geessuuf konkolaataan fe’umsaa tokko ykn hedduu (yeroo tokko tokko baabura illee) kireeffama. Tarkaanfiin kun fageenya irratti hundaa’uun guyyoota muraasa fudhachuu danda’a.

Tajaajila balbalaa balbalaa keessatti geejjibni kan raawwatamu nama ergaa dabarsee fi geejjibaa isa dhumaa kunuunsuun ta’a. Maamilchis meeshaalee mana kuusaa nama fe’umsaa geessutti fudhachuun ergasii geejjibaa isa dhumaa ofuma isaaniitiin raawwachuu danda’a. Yeroo baayyee namoonni dhuunfaa/dhaabbileen baajata cimaadhaan hojjetan furmaata kana filatu, kunis gatii salphaadha.

7. Chaayinaa irraa Ergaan Meeqa Baasi?

Baasii ergaa ka’umsa, bakka itti geessan, tajaajila, ulfaatina paakeejii fi wantoota biroo irratti hundaa’a.

Guddina paakeejii keessanii wajjin ulfaatinni isaa baasii ergaa keessaniif baayʼee barbaachisaadha. Paakeejiiwwan ulfaatoo ta'an erguuf baasii guddaa baasu.
Guddinni paakeejii saffisa ergaa keessanii murteessaa murteessaadha. Akka seera waliigalaa tokkootti, saanduqni hamma guddatu, erguuf baasii guddaa baasisa.

Fedhii maamila tokkoon tokkoon isaanii haala gaariin guutuuf, garaagarummaa reetii fi tajaajilli hedduu ni argamu. Haala kanaan, fe’umsa galaanaa ilaalchisee filannoowwan gurguddoo lama keessaa filachuu dandeessa:

Fe’iinsa Konteenara Guutuu (FCL) .

meeshaalee guutuu gosa lama dhiyeessa:

• Miila 20, dandeettii keessoo meetira kiyuubii 33 qaba

• Yookaan miila 40, hanga meetira kiyuubii 66 baachuu danda'a.

Furmaanni kun adeemsa ergaa nageenya qabuu fi amanamaa ta’e mirkaneessa, sababiin isaas konteenara keessan ka’umsa irraa kaasee hanga teessoo bakka dhumaatti ni cufama.

Fe’umsa Konteenaraa (LCL) gadi .

Filannoon kun baay’ina xiqqaa ta’eef baasii xiqqaa qaba, sababiin isaas kutaan konteenaraa tokko qofti geejjibaa meeshaalee keessaniif kan oolu ta’a. Furmaanni kun baasii ergaa keessan haalaan hir’isuuf isin dandeessisa. Oomishaaleen keessan kan maamiltoota biroo cinatti saanduqa keessatti kan fe'aman yoo ta'u, dhumarratti bakka isin barbaachisu qofaaf kaffaltii kaffaltu.

LCL ulfaatina 0-15m3 gidduu jiruuf ni gorfama. Haa ta’u malee buufata doonii ka’umsaa irratti hundaa’uun garaagarummaa qabaachuu danda’a.

8. Yeroon Geejjibaa Hammam Ta'a?

Guyyoonni ergaa fi geejjibaa akkamitti shallagama? Guyyaan geejjibaa sun ajaja keessan osoo hin kennin dura jijjiirama inventarii ykn dandeettii geejjibaa irraa kan ka’e yeroo sana keessatti argamuu dhiisuu danda’a.

Guyyaa 12 hanga 60 gidduutti waanuma fedhe ta'uu danda'a, kun hundi biyya kamitti akka ergituu fi mala ergaa kam akka filattu irratti hundaa'a. Ajajni keessan guyyoota hojii 60 keessatti ni dhiyaata. Ajaja keessan karaa baasii xiqqaa qabuun adeemsifnee ergina kanaaf qusannoo bifa ergaa bilisaatiin isiniif dabarsuu dandeenya.

Yoo naannoo harkifannaa tajaajilaa hin eegamne (haala qilleensaa hamaa, balaa uumamaa, taateewwan sagantaa hin qabnee fi kkf) mudate jiraattan, maaloo yoo xiqqaate guyyoota hojii 2 hanga 3 tilmaama guyyaa geejjibaa ajaja keessanii irratti dabalaa.

Yeroon geejjibaa guyyoota hojii fayyadamuun kan shallagamu yoo ta'u, Dilbataa fi Wiixata yeroo geejjibaa sanatti hin lakkaa'amu jechuudha. Yeroo geejjibaa yeroo shallagamus ayyaanni tilmaama keessa galfama.

Walumaagalatti garuu, buufata doonii gurguddoo Chaayinaa keessaa tokko irraa gara Los Angeles ykn Long Beach meeshaalee galchitan yoo ta'e, tilmaamaan torban lama bishaan irratti ilaalaa jirtu. Haa ta'u malee, guyyaa 14 keessatti meeshaan keessan harka keessan jira jettanii hin eeginaa.

Fe’umsi idil-addunyaa walxaxaa dha, keessumaa yeroo haala geejjibaa adda addaa filattan.

Shallaggiin yeroo geejjibaa fe’umsaa idil-addunyaa kun tilmaama yeroo geejjibaa fe’umsa fe’umsaa biyya keessaa, qilleensaa fi galaanaa walitti makameef kenna, tilmaama yeroo geejjibaa fe’umsaa bal’aa ta’e kennuudhaaf.

Tilmaamni yeroon geejjibaa wabii qofaaf yoo ta’u yeroo geejjibaa qabatamaa irraa adda ta’uu danda’a. Mee murtii keessan haala sirritti murteessaa.

9. Galchuu Dandeettii?

Baasii biyya alaatii galchuuf bahu maallaqaan gargaaruu akka dandeessu mirkaneeffachuun barbaachisaa dha. Galchuunis sababa lamaaf maallaqa guddaa kan gaafatudha. Inni jalqabaa baasii geejjibaa ykn geejjibaa olaanaa yoo ilaalle, ajaja xixiqqoo tokko tokko osoo hin taane ajaja gurguddoo muraasa kennuunis baasii xiqqaadha – kanaaf ajajni galtee yeroo baayyee guddaa dha, kanaaf qaala’aa dha.

Sababni lammaffaan biyya alaa galchuun kaappitaala hojii walitti hidha. Namni ati irraa bitattu yookaan dursee kaffaltii ni gaafata, yookaan xalayaa liqii ykn wabii kaffaltii biroo baankii kee irraa ni gaafata. Kana jechuun yeroo ajaja kennuu fi kaffaltii kaffaluu gidduu jiru keessatti maallaqa sana argachuu ykn daldala kee gaggeessuuf itti fayyadamuu hin dandeessu, kunis ajaja tokko tokkoof ji'oota hedduu keessatti babal'achuu danda'a.

Ajaja galteedhaaf maallaqa hidhamee osoo jirtuu ammallee daldala kee bu’a qabeessa ta’een gaggeessuu akka dandeessu mirkaneessuuf tilmaama dhangala’aa maallaqaa fiigi. Waan barbaachisaa ta’e tokko akka hin ilaalle dachaa lama ilaaluuf ogeessa herregaa, hogganaa baankii ykn gorsaa faayinaansii kee wajjin haasa’i.

10. Balaa Galchuu

Balaawwan biyya keessaa bitachuu caalaa biyya alaatii galchuu wajjin walqabatan baay’eedha, akkasumas bu’a qabeessa ta’een bulchuuf kanneen beekuu qabda. Isaan keessaa yaaddoowwan qulqullinaa fi kenniinsa dhiyeessii armaan gadii ni dabalata:

• Fageenyi siifi dhiyeessaa kee gidduu jiru guddaa ta’uu danda’a. Kana jechuun dhimmoota akka to’annoo qulqullinaa ilaaluun, ykn ilaaluun sitti ulfaata jechuudha.

• Fageenyi geejjibaa daran, yeroon geejjibaa immoo dheeraa waan ta’eef meeshaalee deebisuu akka ulfaatu taasisa.

Yeroo geejjibsiisuuf fudhatu irraa kan ka’e, yoo dhiyeessaan kee si gaddisiise yeroon oomisha bakka bu’aa qulqullina sirrii ta’e madda isaa argachuu waan hin dandeenyeef qofa, meeshaalee gadi aanaa fudhachuu qabdu keessatti dhumuu dandeessa.

Dhiyeessitoota beekamoo ta’an argachuuf of eeggannoo gochuu fi ajaja haalawwan akka hin geeffamneef uwwisa siif kennan qofa irratti kennuu qabda, akkasumas adabbii yeroon booda geejjibsiifamu ykn meeshaalee sadarkaa hin geenyeef dabalata. Dhiyeessitoota filannoo qabaachuunis kaffaltii qaba, kanaaf yoo barbaadde bakka bu’aa qabda.

11. Jijjiirama sharafa alaa ilaaluu

Jijjiiramni safartuu sharafa alaa balaa biraa akka nama galchituutti saaxilamuu dandeessudha. Meeshaalee gatii maallaqa biyya alaatiin bitachuu hin oollu, kana jechuun jijjiiramni sharafa alaa maallaqa dhumaa doolaara Ameerikaatiin kaffaltu irratti dhiibbaa uumuu danda'a.

Dhiyeessaan gatii salphaan galteedhaaf dhiyeessaa hundarra gaarii ta’e ta’uun dirqama miti. Dhiyeessaa maqaa gaarii qabu argachuun caalaatti barbaachisaadha. Dhiyeessaa ati sababa qabeessa ta'een mirkanaa'e argachuu barbaadda:

• maallaqa kee waliin halkan tokkotti hin badu

• yeroon ni geessisa

• oomishaalee ati ibsitee fi sadarkaa qulqullina eegamuun ni dhiyeessa

• rakkoon ykn harkifannaa yoo jiraate isin beeksisa

• Tarree maamiltoota dhiyeessitoota kee ta’uu danda’an ilaaluuf gaafadhu, wabiif isaan qunnami. Dhaabbaticha irratti sakatta’iinsa liqii (credit check) godhi, yoo dandeesse immoo maallaqa sana qaamaan baasuuf

• isaan daawwachuun bakka isaanii, warshaa isaanii fi qulqullina oomisha isaanii sakatta’uu. Yoo daawwannaa marsariitii qopheessuu hin dandeenye, yoo xiqqaate ajaja kee kennuu kee dura saamuda irratti cichi.

12. Dhiyeessitoota biyya alaa waliin hojjechuu

Biyya ormaa keessatti dhiyeessitoota waliin hojjechuun yeroo baayyee qaxxaamuraa barumsaa cimaa of keessaa qaba. Namoota afaan tokko akka kee hin dubbanne, fi aadaa fi gatiin isaanii kan kee irraa adda ta’e waliin wal qunnamuu dandeessa. Hubannoo dogoggoraa fi walqunnamtii dogoggoraa yeroo dhiyeessitoota biyya keessaa wajjin wal qunnaman caalaa baay’ee ol’aanaadha.

13. Haala daldalaa

Ajaja galtee mallatteessuu kee dura jechoota daldalaa galchitoonni fi al-ergitoonni itti fayyadaman hubachuu qabda, akkasumas qaamoleen lamaan jechoota kana irratti hubannoo walfakkaataa akka qaban mirkaneeffachuu qabda.

Jechoota akka EX (ex-works or ex-factory, warehouse, or plantation), FAS (Free Alongside Ship), fi FOB (Free on Board) wajjin wal qabachuun akka jalqaba fakkaachuu danda’utti rakkisaa miti. Manni Maree Daldalaa Idil-addunyaa seera sadarkaa isaa eeggate hiikkaa jechoota daldalaa Incoterms jedhamu qopheessee jira.

Incoterms 2010 yeroo ammaa fayyadamaa jira, garuu maxxansi fooyya’e, Incoterms 2020, bara 2020 irraa eegalee hojiirra oola jedhamee eegama.Kutaan daldala idil-addunyaa baankii keessanii, bakka bu’aan fe’umsaa dabarsuu ykn Manni Maree Daldalaa naannoo keessanii kana irratti isin gargaaruu danda’uu qaba.